تقریباً تمام افراد گاهی دچار تپش قلب و اضراب شده اند. اما تپش قلب چیست و چه رابطه ای با اضطراب دارد؟ علت و درمان تپش قلب و اضراب چیست؟

قلب انسان به طور عادی باید بین 60 تا 100 بار در هر دقیقه تپش داشته باشد. همچنین به طور طبیعی انسان تپش قلب خود را حس نمی کند. اما بارها مشاهده شده است که اکثر افراد در مواقعی تپش قلب خود را حس می کنند. در این موارد معمولاً افراد حس می کنند که قلب آن ها تندتر و محکم تر می زند. این حالت را معمولاً تپش قلب می نامند. اکثر افراد نیز این تپش قلب را ناشی از اضطراب می دانند یا تپش قلب آن ها منجر به اضطراب ایشان می شود.

برای برخی افراد این اتفاق خیلی به ندرت رخ می دهد اما برخی افراد ممکن است تپش قلب و اضطراب را حتی چند بار در یک روز نیز تجربه کنند. گاهی تپش قلب این افراد تا اندازه ای شدید می شود که به حمله قلبی شبیه می گردد. عامل ایجاد تپش قلب و اضطراب ناشی از آن، غالباً پیش آمدن مشکلی جزئی و موقتی در ضربان قلب نرمال است که با خطر چندانی همراه نیست. اما در موارد نادری نیز ممکن است علامت یا نشانه یک مشکل قلبی جدی باشد.

تپش قلب چیست؟

تپش قلب به ضربان غیرعادی قلب گفته می شود که به انقباض قلب در قفسه سینه منجر می شود. این حالت توسط فرد به شکل ضربان محکم، سریع و نامنظم احساس می شود. تپش قلب می تواند همراه با اضطراب باشد که همیشه حاکی از وجود یک مشکل ساختاری یا عملکردی در قلب نیست.

علت و ریشه های تپش قلب

تپش قلب و اضطراب در بیشتر موارد نشانه بیماری خاصی نیست و معمولاً جای نگرانی زیادی ندارد. اما این حالت برای بیمار می‌تواند بسیار ترسناک به نظر برسد. همین اضطراب و استرس ناشی از آن ممکن است تحریک‌پذیری قلب را افزایش داده و موجب تشدید تپش قلب شود.

علت تپش قلب و اضطراب ناشی از آن می‌تواند عوامل مختلفی باشد. برخی از این عوامل شامل استرس و اضطراب شدید، مصرف سیگار، کافئین، برخی داروها یا حتی بیماری‌های خاص مانند مشکلات تیروئیدی یا قلبی هستند. در مواردی، علت تپش قلب ناگهانی می‌تواند منشأ قلبی داشته باشد و در صورت همراهی با علائمی مثل سرگیجه یا تنگی نفس، نشان‌دهنده یک بیماری جدی‌تر است.

تپش قلب ناگهانی گاهی بدون هیچ دلیل آشکار و حتی در حالت نشسته یا استراحت رخ می‌دهد. در چنین حالاتی ممکن است با افت فشار خون همراه باشد. همچنین، تپش قلب می‌تواند در حین فعالیت یا حتی خواب و استراحت نیز ایجاد شود و به صورت گذرا، مداوم یا حمله‌ای ظاهر شود. در این شرایط ممکن است علت تپش قلب شدید نیز مطرح باشد.

اگر تپش قلب با علائمی مانند تنگی نفس، سرگیجه، تاری دید یا اختلال در تعادل همراه باشد، باید علت تپش قلب سریعاً توسط پزشک بررسی شود تا از وجود مشکلات جدی پیشگیری شود.

درمان قطعی تپش قلب و اضطراب

درمان تپش قلب و اضطراب به طور کلی بر شناسایی و حذف عوامل محرک متمرکز است. عواملی مانند مصرف داروهای خاص، دخانیات، قهوه، چای و الکل از جمله مواردی هستند که باید از آن‌ها اجتناب شود. همچنین، تشخیص و درمان بیماری‌هایی که می‌توانند علت تپش قلب باشند، مانند پرکاری تیروئید، یائسگی یا استرس، اصلی‌ترین راه‌حل برای درمان تپش قلب و اضطراب محسوب می‌شود.

در برخی موارد، تپش قلب علت مادرزادی دارد و به دلیل مشکلات ساختاری در سیستم هدایتی قلب رخ می‌دهد. در چنین شرایطی، پزشکان می‌توانند با استفاده از امواج رادیوفرکانسی، مسیرهای غیرطبیعی قلب را اصلاح کرده و درمان قطعی تپش قلب و همچنین رفع تپش قلب را ارائه دهند.

برای درمان تپش قلب و اضطراب در موارد غیرخطرناک، می‌توانید از روش‌های ساده‌ای استفاده کنید:

• نشستن و تنفس عمیق برای آرام‌سازی بدن و کاهش اضطراب.
• خودداری از مصرف کافئین (مانند قهوه، چای و نوشابه‌های انرژی‌زا).
• مدیریت استرس و اضطراب از طریق تکنیک‌های آرام‌سازی.

در افرادی که به طور مکرر دچار تپش قلب می‌شوند، داشتن سبک زندگی سالم اهمیت زیادی دارد. حفظ وزن ایده‌آل، کنترل فشار خون و کلسترول، و انجام ورزش‌هایی مانند پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری می‌تواند به درمان تپش قلب کمک کند. همچنین، در مصرف داروهای بدون نسخه، به‌ویژه داروهای سرماخوردگی که حاوی محرک هستند، باید احتیاط کرد تا از تحریک تپش قلب جلوگیری شود.

با رعایت این نکات، می‌توانید در بسیاری از موارد، تپش قلب و اضطراب ناشی از آن را به طور مؤثری مدیریت کنید.

درمان فوری تپش قلب

درمان فوری تپش قلب بستگی به علت آن دارد اما چند اقدام عمومی و خانگی وجود دارد که معمولاً می‌توانند در لحظه به کاهش تپش کمک کنند:

• تکنیک مانور والسالوا: نفس عمیق بکشید، آن را حبس کنید و مثل زمان دفع مدفوع فشار بیاورید (۱۰ تا ۱۵ ثانیه). این کار می‌تواند ریتم قلب را به حالت طبیعی برگرداند.

• سرفه محکم: چند بار پشت سر هم سرفه‌ی شدید کنید. این کار فشار داخل قفسه سینه را تغییر داده و ممکن است ریتم قلب را اصلاح کند.

• شستن صورت با آب سرد یا گذاشتن یخ روی صورت: تماس با آب سرد باعث تحریک عصب واگ می‌شود و می‌تواند ضربان قلب را آرام‌تر کند.

• تنفس آرام و عمیق: به روش ۴-۴-۴ عمل کنید؛ دم عمیق به مدت ۴ ثانیه، حبس نفس ۴ ثانیه و بازدم آرام ۴ ثانیه. این کار استرس و ضربان قلب را کاهش می‌دهد.

• قطع محرک‌ها: مصرف موادی مثل قهوه، سیگار یا نوشابه انرژی‌زا را متوقف کنید زیرا می‌توانند تپش قلب را تشدید کنند.

اگر تپش قلب همراه با درد قفسه سینه، تنگی نفس، سرگیجه شدید یا غش باشد، یا اگر ضربان خیلی سریع و مداوم بوده و قطع نشود، همچنین در افرادی که سابقه بیماری قلبی یا فشار خون بالا دارند، لازم است سریعاً به اورژانس مراجعه شود. در چنین شرایطی درمان سریع تپش قلب پاسخگو نبوده و برای کنترل تپش قلب و کاهش تپش قلب نیاز به بررسی پزشکی و در برخی موارد استفاده از دارو یا شوک الکتریکی وجود دارد.

چه زمانی باید برای تپش قلب به پزشک مراجعه کنیم؟

اگرچه تپش قلب معمولاً به دلایلی مانند استرس، اضطراب یا مصرف محرک‌هایی مثل کافئین رخ می‌دهد و می‌توان آن را با روش‌های خانگی مدیریت کرد، اما در برخی موارد این مشکل می‌تواند نشانه‌ای از یک بیماری جدی‌تر باشد. بنابراین دانستن زمان مراجعه به پزشک اهمیت دارد.

در شرایط زیر باید برای بررسی علت تپش قلب به پزشک مراجعه کنید:

1. تداوم تپش قلب: اگر تپش قلب شما به طور مکرر و برای مدت طولانی ادامه دارد و با روش‌های خانگی بهبود نمی‌یابد.
2. همراهی با علائم دیگر: در صورتی که تپش قلب با علائمی مانند درد قفسه سینه، سرگیجه، غش، تنگی نفس یا تعریق شدید همراه باشد.
3. سابقه بیماری قلبی: اگر سابقه بیماری قلبی یا مشکلات ریتم قلبی دارید و دچار تپش قلب می‌شوید.
4. احساس نامنظم بودن ضربان قلب: اگر ضربان قلبتان به صورت نامنظم، بسیار تند یا بسیار کند است.
5. مصرف دارو: اگر تپش قلب پس از شروع مصرف یک داروی خاص رخ داده است.

در این موارد پزشک با بررسی کامل، از جمله گرفتن نوار قلب یا آزمایش‌های دیگر، علت تپش قلب را شناسایی کرده و درمان مناسب را پیشنهاد خواهد کرد. توجه به این علائم می‌تواند از بروز مشکلات جدی‌تر جلوگیری کند.

نتیجه گیری

تپش قلب و اضطراب معمولاً با مدیریت عوامل محرک و درمان بیماری‌های زمینه‌ای قابل کنترل هستند. در برخی موارد، درمان قطعی مانند آبلیشن یا دارودرمانی تحت نظر پزشک نیاز است. کلینیک قلب و عروق نگار با تیم متخصص و تجهیزات پیشرفته، آماده ارائه خدمات تشخیصی و درمانی برای انواع مشکلات قلبی از جمله تپش قلب است. مراجعه به یک مرکز تخصصی مانند این کلینیک می‌تواند به شناسایی علت تپش قلب و یافتن بهترین روش درمان کمک کند. حفظ سبک زندگی سالم نیز برای پیشگیری از تپش قلب بسیار موثر است.