اگر دچار درد ناگهانی قفسه سینه شدهاید یا پزشک نام پریکاردیت را مطرح کرده، طبیعی است که نگران شوید و بپرسید: پریکاردیت چیست و چقدر خطرناک است؟
خیلی از افراد این واژه را با سکته قلبی اشتباه میگیرند، در حالی که ماجرا متفاوت است.
در این مقاله قرار است کاملاً ساده، علمی و کاربردی توضیح دهیم پریکاردیت قلب چیست، چه علائمی دارد، چگونه تشخیص داده میشود و درمان آن چگونه انجام میشود تا بتوانید شرایط را بهتر درک کرده و تصمیم آگاهانه بگیرید.
علائم پریکاردیت
شناخت علائم، اولین قدم برای درک این است که پریکاردیت چیست و چه زمانی باید جدی گرفته شود.
پریکاردیت به التهاب پرده اطراف قلب (پریکارد) گفته میشود. این التهاب باعث اصطکاک بین لایههای این پرده شده و درد مشخصی ایجاد میکند.
شایعترین علامت: درد قفسه سینه
درد پریکاردیت ویژگیهای خاصی دارد:
-
تیز و خنجری است
-
اغلب در وسط یا سمت چپ قفسه سینه حس میشود
-
با نفس عمیق، سرفه یا دراز کشیدن بدتر میشود
-
با نشستن و خم شدن به جلو بهتر میشود
این تفاوت مهمی با درد سکته قلبی است که معمولاً با تغییر وضعیت بدن بهتر نمیشود.
علائم همراه
بسته به شدت التهاب، ممکن است این علائم هم دیده شود:
▪ علائم عمومی
-
تب خفیف
-
احساس ضعف و خستگی
-
تنگی نفس
▪ علائم قلبی
-
تپش قلب
-
احساس فشار روی قفسه سینه
-
در موارد شدید، ورم پاها (به دلیل تجمع مایع اطراف قلب)
چه زمانی اورژانسی است؟
اگر درد سینه دارید و نمیدانید علت آن چیست، همیشه باید آن را جدی بگیرید. مراجعه فوری لازم است اگر:
-
درد شدید و ناگهانی باشد
-
همراه با تنگی نفس شدید باشد
-
غش یا سرگیجه شدید رخ دهد
چون تشخیص قطعی بین پریکاردیت و مشکلات خطرناک قلبی فقط با بررسی پزشکی ممکن است.
تشخیص پریکاردیت
بعد از اینکه علائم شکبرانگیز باشند، قدم بعدی فهم دقیق این است که آیا واقعاً پریکاردیت قلب چیست که برای فرد اتفاق افتاده یا مشکل دیگری وجود دارد.
شرح حال و معاینه پزشک
پزشک از شما درباره این موارد سؤال میپرسد:
-
نوع درد سینه
-
بدتر شدن با نفس عمیق؟
-
بهتر شدن با خم شدن به جلو؟
-
سابقه عفونت ویروسی اخیر؟
در معاینه ممکن است با گوشی پزشکی صدایی خاص به نام صدای مالش پریکارد شنیده شود.
نوار قلب (ECG)
نوار قلب یکی از مهمترین تستهاست. در پریکاردیت معمولاً:
-
تغییرات خاصی در موجهای نوار قلب دیده میشود
-
این تغییرات با سکته قلبی متفاوتاند
اکوکاردیوگرافی (اکوی قلب)
اکوکاردیوگرافی قلب نشان میدهد:
-
آیا مایع اطراف قلب جمع شده است یا نه
-
عملکرد قلب طبیعی است یا تحت فشار قرار گرفته
آزمایش خون
برای بررسی:
-
علائم التهاب (CRP، ESR)
-
آنزیمهای قلبی
-
نشانههای عفونت
عکس یا سیتیاسکن
در موارد پیچیدهتر برای بررسی دقیقتر پریکارد و رد سایر بیماریها استفاده میشود.
درمان پریکاردیت قلب
بعد از اینکه فهمیدیم پریکاردیت چیست و چگونه تشخیص داده میشود، مهمترین دغدغه بیماران این است که روند درمان چگونه است و چه کارهایی به بهبود سریعتر کمک میکند. خوشبختانه بیشتر موارد پریکاردیت خفیف هستند و با درمان مناسب و مراقبت درست، بهطور کامل بهبود پیدا میکنند.
هدف اصلی درمان چیست؟
درمان پریکاردیت معمولاً روی این موارد تمرکز دارد:
-
کاهش التهاب پرده اطراف قلب
-
کم کردن درد قفسه سینه
-
جلوگیری از تجمع مایع دور قلب
-
پیشگیری از عود مجدد بیماری
درمان دارویی
پزشک معمولاً از داروهایی استفاده میکند که:
▪ التهاب را کاهش میدهند
این داروها باعث کم شدن تحریک و اصطکاک بین لایههای پرده قلب میشوند و در نتیجه درد هم کمتر میشود.
▪ روند بیماری را کوتاهتر میکنند
برخی داروها کمک میکنند دوره پریکاردیت سریعتر تمام شود و احتمال برگشت مجدد آن کمتر شود.
▪ در موارد خاص، سیستم ایمنی را کنترل میکنند
اگر التهاب شدید باشد یا بیماری به درمانهای اولیه پاسخ ندهد، پزشک ممکن است از درمانهایی استفاده کند که فعالیت بیشازحد سیستم ایمنی را کاهش میدهند.
نکته مهم: مصرف هر نوع دارو در پریکاردیت باید فقط تحت نظر فوق تخصص قلب مشهد باشد، چون نوع درمان به علت بیماری، شدت التهاب و وضعیت قلب بستگی دارد.
استراحت؛ بخش جدی اما دستکمگرفتهشده درمان
یکی از مهمترین قسمتهای درمان که بسیاری از بیماران نادیده میگیرند:
-
استراحت کافی
-
پرهیز از فعالیتهای سنگین و ورزش شدید
-
کاهش استرس فیزیکی به بدن
فعالیت زیاد میتواند التهاب را تشدید کرده و باعث عود بیماری شود.
درمان موارد شدید
اگر مایع زیادی اطراف قلب جمع شود (افیوژن شدید):
-
ممکن است نیاز به تخلیه مایع با سوزن (پریکاردیوسنتز) باشد
این کار برای جلوگیری از فشار روی قلب انجام میشود.
مدت بهبودی
در بیشتر افراد:
-
طی چند روز تا چند هفته بهتر میشوند
اما در برخی موارد ممکن است بیماری عود کند و نیاز به پیگیری طولانیتری داشته باشد.
