درد فک پایین معمولاً به مشکلات دندان، لثه یا مفصل فک مربوط میشود؛ اما در بعضی افراد میتواند یکی از نشانههای مشکلات قلبی مانند آنژین یا حمله قلبی باشد. درد قلبی ممکن است از قفسه سینه به گردن، شانه، بازو و فک انتشار پیدا کند و گاهی حتی بدون درد واضح قفسه سینه احساس شود.
اگر درد فک هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله، ورزش یا استرس شروع میشود و با استراحت کاهش پیدا میکند، باید احتمال منشأ قلبی آن بررسی شود. همراه شدن درد فک با تنگی نفس، فشار قفسه سینه، عرق سرد، تهوع، ضعف یا سرگیجه نیز یک علامت هشدار جدی است.
البته هر درد فکی نشانه بیماری قلبی نیست. پوسیدگی دندان، عفونت لثه، دندانقروچه، اختلال مفصل گیجگاهی فکی و سینوزیت از علتهای شایعتر درد فک هستند. در ادامه، مهمترین علتها و تفاوت درد فک قلبی با دردهای دندانی و مفصلی را بررسی میکنیم.
هشدار: اگر درد ناگهانی فک همراه با فشار یا درد قفسه سینه، تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع یا ضعف شدید ایجاد شده است، منتظر دریافت نوبت نمانید و فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
درد فک پایین چه علتهایی دارد؟
علت درد فک پایین میتواند از خود فک، دندانها، عضلات صورت، سینوسها، اعصاب یا حتی قلب باشد. محل درد، مدت آن و شرایطی که درد را بیشتر یا کمتر میکنند، در تشخیص علت اهمیت زیادی دارند.
| علت احتمالی | مشخصات درد | علائم همراه | اقدام مناسب |
|---|---|---|---|
| پوسیدگی یا عفونت دندان | درد موضعی و ضرباندار، حساسیت به سردی و گرمی | تورم لثه، بوی بد دهان و درد هنگام جویدن | مراجعه به دندانپزشک |
| اختلال مفصل فک | درد جلوی گوش یا دو طرف فک | صدای تقتق، قفل شدن فک یا محدودیت حرکت | بررسی توسط متخصص فک یا دندانپزشک |
| دندانقروچه | درد و خستگی فک، بهخصوص هنگام بیدار شدن | سردرد صبحگاهی و ساییدگی دندانها | بررسی دندانقروچه و استفاده از محافظ شبانه |
| سینوزیت | احساس فشار در صورت و فک | گرفتگی بینی، ترشحات بینی و سردرد | مراجعه به پزشک |
| مشکلات عصبی | درد شدید، تیز و شبیه شوک الکتریکی | تحریک درد با لمس صورت، غذا خوردن یا صحبت کردن | مراجعه به متخصص مغز و اعصاب |
| آنژین قلبی | فشار یا سنگینی منتشرشونده به فک | درد هنگام فعالیت، فشار قفسه سینه و تنگی نفس | ارزیابی سریع توسط متخصص قلب |
| حمله قلبی | درد ناگهانی یا شدید فک، گاهی بدون درد واضح سینه | عرق سرد، تهوع، ضعف، سرگیجه یا تنگی نفس | تماس فوری با اورژانس ۱۱۵ |
آیا درد فک میتواند نشانه بیماری قلبی باشد؟
بله؛ درد فک در برخی موارد میتواند با کاهش خونرسانی به عضله قلب ارتباط داشته باشد. در این وضعیت، فرد ممکن است درد را فقط در قفسه سینه احساس نکند و ناراحتی به شانهها، بازوها، گردن، پشت یا فک انتشار پیدا کند.
براساس اطلاعات انجمن قلب آمریکا، درد یا ناراحتی در فک میتواند یکی از نشانههای حمله قلبی باشد؛ بهخصوص زمانی که با فشار قفسه سینه، تنگی نفس، عرق سرد، تهوع یا سبکی سر همراه شود.
درد فک با منشأ قلبی معمولاً ویژگیهای زیر را دارد:
- هنگام فعالیت بدنی، راه رفتن سریع یا بالا رفتن از پله شروع میشود.
- در زمان استرس یا هیجان شدید ظاهر میشود.
- با استراحت کاهش پیدا میکند و دوباره با فعالیت برمیگردد.
- حالت فشار، سنگینی، گرفتگی یا درد مبهم دارد.
- ممکن است از قفسه سینه به گردن، شانه و فک منتشر شود.
- با تنگی نفس، تهوع، عرق سرد یا سرگیجه همراه است.
- الزاماً با لمس یا حرکت دادن فک بیشتر نمیشود.
اگر چنین الگویی را تجربه میکنید، بهتر است علائم شما توسط متخصص قلب بررسی شود. برای ارزیابی غیراضطراری میتوانید مشخصات و برنامه حضور پزشکان متخصص قلب کلینیک قلب نگار را مشاهده کنید.
تفاوت درد فک قلبی با درد دندان و مفصل فک
تشخیص قطعی علت درد فک فقط براساس علائم ممکن نیست؛ بااینحال، برخی تفاوتها میتوانند به تشخیص اولیه کمک کنند.
| ویژگی | درد فک با منشأ قلبی | درد دندان | درد مفصل فک |
|---|---|---|---|
| زمان شروع | بیشتر هنگام فعالیت یا استرس | ممکن است مداوم یا پس از خوردن غذا باشد | هنگام جویدن، خمیازه یا باز کردن دهان |
| نوع درد | فشار، سنگینی، گرفتگی یا درد منتشر | درد ضرباندار، تیز یا موضعی | درد مبهم همراه با خشکی یا صدا |
| محل انتشار | ممکن است به گردن، شانه یا بازو منتشر شود | معمولاً اطراف یک دندان مشخص است | بیشتر جلوی گوش و اطراف مفصل فک |
| حساسیت به سرد و گرم | معمولاً ندارد | معمولاً وجود دارد | معمولاً ندارد |
| ارتباط با حرکت فک | با حرکت فک تغییر محسوسی نمیکند | جویدن ممکن است درد را تشدید کند | با حرکت دادن فک بیشتر میشود |
| علائم همراه | تنگی نفس، عرق سرد، تهوع یا فشار سینه | تورم لثه، حساسیت دندان یا بوی بد دهان | تقتق، قفل شدن یا محدودیت حرکت فک |
| میزان فوریت | در صورت وجود علائم هشدار، اورژانسی است | در صورت عفونت یا تورم، مراجعه سریع لازم است | معمولاً غیراورژانسی است |
درد فک سمت چپ نشانه چیست؟
درد فک سمت چپ میتواند به دلایل مختلفی مانند پوسیدگی دندان، التهاب لثه، مشکلات مفصل فک، دندانقروچه یا فشار عصبی ایجاد شود. بنابراین صرفاً چپ بودن محل درد به معنی قلبی بودن آن نیست.
بااینحال، اگر درد فک سمت چپ همراه با یکی از علائم زیر باشد، باید احتمال مشکل قلبی جدی گرفته شود:
- درد یا فشار در مرکز یا سمت چپ قفسه سینه
- انتشار درد به شانه یا بازوی چپ
- تنگی نفس
- تعریق سرد
- تهوع یا استفراغ
- سرگیجه یا احساس سبکی سر
- ضعف یا خستگی غیرعادی
- شروع درد هنگام فعالیت بدنی
برای آشنایی بیشتر با الگوی انتشار درد میتوانید مقاله درد قلب دقیقاً کجاست؟ را مطالعه کنید.
آیا درد فک سمت راست هم میتواند قلبی باشد؟
درد قلبی الزاماً فقط در سمت چپ بدن احساس نمیشود. این درد ممکن است در فک چپ، فک راست، هر دو طرف فک، گردن، پشت یا هر دو بازو احساس شود. بنابراین نمیتوان فقط براساس سمت درد، منشأ قلبی را رد یا تأیید کرد.
نحوه شروع درد و علائم همراه اهمیت بیشتری از سمت آن دارند. درد فکی که هنگام فعالیت ایجاد میشود یا همراه با تنگی نفس، عرق سرد و فشار سینه است، حتی اگر در سمت راست باشد، نیاز به بررسی فوری دارد.
چه زمانی درد فک خطرناک است؟
در صورت بروز هرکدام از شرایط زیر، درد فک را جدی بگیرید:
- درد ناگهانی و شدید است.
- درد فک همراه با فشار، سنگینی یا سوزش قفسه سینه ایجاد شده است.
- درد به بازو، شانه، گردن یا پشت انتشار پیدا میکند.
- فرد دچار تنگی نفس یا احساس کمبود هوا شده است.
- عرق سرد، تهوع، رنگپریدگی یا ضعف شدید وجود دارد.
- درد هنگام فعالیت شروع شده و با استراحت کاهش پیدا میکند.
- فرد سابقه دیابت، فشار خون بالا، چربی خون، بیماری قلبی یا مصرف سیگار دارد.
- درد جدید و غیرمعمول است و علت مشخصی ندارد.
براساس راهنمای NHS درباره علائم حمله قلبی، درد حمله قلبی ممکن است از قفسه سینه به بازو، گردن و فک انتشار پیدا کند و با تنگی نفس، تعریق یا تهوع همراه باشد.
در چنین شرایطی مراجعه با خودروی شخصی یا صبر کردن برای بهبود خودبهخودی درد تصمیم مناسبی نیست. با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
درد فک در زنان و ارتباط آن با قلب
علائم حمله قلبی در همه افراد یکسان نیست. بعضی از زنان ممکن است علاوه بر درد یا فشار قفسه سینه، علائمی مانند درد فک، گردن یا پشت، تنگی نفس، تهوع و خستگی غیرعادی را تجربه کنند.
حتی ممکن است درد قفسه سینه بسیار خفیف باشد یا فرد بیشتر متوجه درد فک و حالت تهوع شود. به همین دلیل، درد جدید فک همراه با ضعف، تعریق سرد یا تنگی نفس در زنان نباید صرفاً به اضطراب یا مشکلات دندان نسبت داده شود.
چه افرادی باید درد فک را جدیتر بگیرند؟
احتمال قلبی بودن درد فک در افرادی که عوامل خطر بیماریهای قلبی دارند، بیشتر مورد توجه قرار میگیرد. این عوامل شامل موارد زیر هستند:
- سابقه بیماری قلبی یا گرفتگی عروق
- فشار خون بالا
- چربی خون بالا
- دیابت
- مصرف سیگار و دخانیات
- اضافهوزن یا چاقی
- کمتحرکی
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی زودرس
- سن بالاتر
- سابقه سکته قلبی یا آنژیوپلاستی
وجود این عوامل به معنی قلبی بودن قطعی درد نیست؛ اما باعث میشود ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا کند.
علت درد فک هنگام راه رفتن یا فعالیت چیست؟
درد فکی که با راه رفتن، ورزش، بالا رفتن از پله یا فعالیت سنگین شروع میشود، میتواند یکی از نشانههای آنژین قلبی باشد. آنژین زمانی ایجاد میشود که عضله قلب هنگام فعالیت به اکسیژن بیشتری نیاز دارد، اما عروق کرونر نمیتوانند خون کافی را به قلب برسانند.
این درد ممکن است با استراحت فروکش کند و دوباره با شروع فعالیت برگردد. چنین الگویی نباید با خستگی عضلات فک اشتباه گرفته شود.
اگر درد فک شما بهطور تکرارشونده هنگام فعالیت ظاهر میشود، برای بررسی احتمال گرفتگی عروق و انتخاب آزمایش مناسب به متخصص قلب مراجعه کنید. مطالعه مقاله علائم گرفتگی رگ قلب نیز میتواند اطلاعات بیشتری در اختیارتان قرار دهد.
علت درد فک هنگام جویدن چیست؟
اگر درد دقیقاً هنگام جویدن، باز کردن دهان یا خمیازه کشیدن بیشتر میشود، احتمال مشکلات دندان یا مفصل فک بیشتر است. اختلالات مفصل گیجگاهی فکی میتوانند باعث درد جلوی گوش، خشکی فک، صدای تقتق و محدودیت حرکت شوند.
به گفته مؤسسه ملی تحقیقات دندان و جمجمه آمریکا، اختلالات مفصل فک گروهی از مشکلات هستند که میتوانند باعث درد و اختلال عملکرد مفصل و عضلات مسئول حرکت فک شوند.
اگر درد با حساسیت یک دندان، تورم لثه یا واکنش به غذاهای سرد و گرم همراه است، ابتدا باید توسط دندانپزشک بررسی شود.
برای تشخیص علت درد فک چه بررسیهایی انجام میشود؟
پزشک یا دندانپزشک ابتدا درباره زمان شروع درد، محل آن، عوامل تشدیدکننده و علائم همراه سؤال میکند. سپس براساس شرایط فرد ممکن است بررسیهای زیر انجام شود:
- معاینه دندانها، لثه و مفصل فک
- بررسی فشار خون و ضربان قلب
- نوار قلب
- آزمایشهای خونی
- اکوکاردیوگرافی
- تست ورزش
- تصویربرداری از فک یا دندان
- بررسی عروق قلب در صورت نیاز
انتخاب آزمایش به علائم، سن، سوابق پزشکی و عوامل خطر فرد بستگی دارد. برای همه افراد مبتلا به درد فک، انجام تمام آزمایشهای قلبی ضروری نیست.
برای درد فک به دندانپزشک مراجعه کنیم یا متخصص قلب؟
اگر درد با حرکت فک، جویدن، حساسیت دندان، تورم لثه یا صدای مفصل ارتباط دارد، مراجعه به دندانپزشک انتخاب منطقیتری است.
اما در شرایط زیر بهتر است ارزیابی قلبی انجام شود:
- درد هنگام فعالیت یا استرس ایجاد میشود.
- با استراحت کمتر میشود.
- به گردن، شانه، بازو یا قفسه سینه انتشار دارد.
- با تنگی نفس، عرق سرد، تهوع یا سرگیجه همراه است.
- فرد عوامل خطر بیماری قلبی دارد.
- معاینه دندانپزشکی علت مشخصی برای درد نشان نداده است.
در موارد غیراضطراری میتوانید برای بررسی تخصصی و انتخاب پزشک مناسب به صفحه پزشکان کلینیک تخصصی قلب نگار مراجعه کنید.
کلینیک تخصصی قلب نگار مشهد با حضور پزشکان متخصص و فوق تخصص قلب و عروق، خدماتی مانند معاینه تخصصی، نوار قلب، اکوکاردیوگرافی، تست ورزش، هولتر قلب و فشار و سایر بررسیهای تشخیصی را ارائه میدهد. برای دریافت نوبت نیز میتوانید از سامانه نوبتدهی کلینیک قلب نگار استفاده کنید.
برای کاهش درد فک در خانه چه کاری انجام دهیم؟
اگر علائم خطر قلبی وجود ندارد و درد احتمالاً به فشار عضلانی یا مفصل فک مربوط است، رعایت اقدامات زیر ممکن است به کاهش موقت درد کمک کند:
- از جویدن آدامس و غذاهای سفت خودداری کنید.
- غذاهای نرم مصرف کنید.
- هنگام خمیازه دهان را بیش از حد باز نکنید.
- از فشردن دندانها روی یکدیگر خودداری کنید.
- کمپرس گرم ملایم روی عضلات اطراف فک قرار دهید.
- برای بررسی دندانقروچه به دندانپزشک مراجعه کنید.
مصرف خودسرانه مسکن، بهخصوص در افراد مبتلا به بیماری قلبی، کلیوی، فشار خون یا مشکلات گوارشی توصیه نمیشود. همچنین درمان خانگی نباید باعث تأخیر در بررسی درد مشکوک به مشکل قلبی شود.
جمعبندی
علت درد فک پایین در بیشتر موارد مشکلات دندان، لثه، عضلات یا مفصل فک است؛ اما گاهی درد فک میتواند یکی از نشانههای آنژین یا حمله قلبی باشد. درد قلبی معمولاً هنگام فعالیت یا استرس ایجاد میشود و ممکن است با فشار قفسه سینه، تنگی نفس، عرق سرد، تهوع، ضعف یا انتشار درد به بازو و گردن همراه باشد.
اگر درد ناگهانی فک همراه با علائم هشدار ایجاد شده است، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. برای دردهای تکرارشونده یا غیراضطراری که احتمال منشأ قلبی دارند، میتوانید از طریق صفحه پزشکان کلینیک قلب نگار پزشک مناسب را انتخاب کرده و برای بررسی تخصصی اقدام کنید.
سؤالات متداول
آیا درد فک پایین همیشه به دندان مربوط است؟
خیر. مشکلات دندان و لثه از علتهای شایع درد فک هستند؛ اما اختلال مفصل فک، دندانقروچه، مشکلات عصبی و در بعضی موارد بیماریهای قلبی نیز میتوانند باعث درد فک شوند.
درد کدام سمت فک به قلب مربوط است؟
درد قلبی ممکن است در سمت چپ، سمت راست یا هر دو طرف فک احساس شود. نحوه شروع درد و علائمی مانند تنگی نفس، عرق سرد و فشار قفسه سینه از سمت درد مهمتر هستند.
آیا درد فک بدون درد قفسه سینه میتواند قلبی باشد؟
بله. برخی افراد ممکن است هنگام حمله قلبی یا آنژین، درد فک، گردن، پشت یا تنگی نفس را بدون درد واضح قفسه سینه تجربه کنند.
درد فک و گوش نشانه چیست؟
درد همزمان فک و گوش بیشتر با مشکلات مفصل فک، عفونت گوش، دندانقروچه یا مشکلات دندانی ارتباط دارد. اگر درد هنگام فعالیت ایجاد میشود یا با علائم قلبی همراه است، بررسی قلب نیز ضروری خواهد بود.
آیا استرس باعث درد فک میشود؟
بله. استرس میتواند باعث فشردن دندانها، دندانقروچه و انقباض عضلات فک شود. بااینحال، نباید هر درد فکی همراه با تنگی نفس یا فشار قفسه سینه را به اضطراب نسبت داد.
چه زمانی برای درد فک با اورژانس تماس بگیریم؟
اگر درد فک ناگهانی است و همراه با درد یا فشار قفسه سینه، تنگی نفس، عرق سرد، تهوع، سرگیجه، ضعف شدید یا انتشار درد به بازو و گردن ایجاد شده است، فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
