فشار خون پایین چند است؟ این پرسش نقطۀ آغاز بررسی یکی از شاخص‌های مهم سلامت است. فشار خون میزان فشاری را نشان می‌دهد که خون بر دیواره رگ‌ها وارد می‌کند و کاهش آن می‌تواند نشانه‌ای از اختلال در خون‌رسانی باشد. اما از چه عددی این وضعیت «پایین» محسوب می‌شود و چرا دانستن آن ضروری است؟

مینیمم فشار خون باید چند باشد؟

حداقل میزان فشار خون که می‌توان آن را «قابل قبول» دانست، معمولاً زمانی تعریف می‌شود که مقدار فشار در مرحله انقباض قلب بالاتر از حدود ۹۰ باقی بماند و عدد مربوط به مرحله استراحت قلب نیز از محدوده نزدیک به ۶۰ پایین‌تر نرود؛ چراکه افت هر یک از این دو مقدار می‌تواند نشان‌دهندۀ کاهش جریان خون در بدن باشد و در حیطۀ پزشکی به‌عنوان فشار خون پایین شناخته می‌شود. به بیان دیگر، اگر یکی از این دو عدد به زیر این حدود برسد اگر فقط یکی کاهش پیدا کند فشار خون وارد محدوده پایین محسوب می‌شود و ممکن است علائم افت فشار ظاهر شوند؛ بنابراین حداقل فشار خون سالم باید بالاتر از این مرزها قرار گیرد.

دلایل کاهش فشارخون

دلایل کاهش فشار خون می‌تواند بسیار متنوع باشد و از عوامل ساده و موقتی تا مشکلات پزشکی جدی را شامل شود. مهم‌ترین علل عبارت‌اند از:

۱. کم‌آبی بدن (دهیدراته شدن): وقتی بدن مایعات کافی ندارد، حجم خون کم می‌شود و فشار کاهش می‌یابد.
۲. ایستادن ناگهانی: تغییر سریع وضعیت بدن مثلاً بلند شدن سریع از حالت نشسته یا خوابیده می‌تواند باعث افت فشار لحظه‌ای شود.
۳. خون‌ریزی یا از دست دادن حجم خون: جراحت، قاعدگی سنگین یا خونریزی داخلی می‌تواند حجم خون را کاهش دهد.
۴. مصرف برخی داروها: داروهای ادرارآور، داروهای قلبی، برخی داروهای ضدافسردگی و مسکن‌های خاص ممکن است فشار را پایین بیاورند.
۵. مشکلات قلبی: نارسایی قلب، ضربان‌های بسیار آهسته یا نامنظم می‌توانند باعث ناکافی بودن پمپاژ خون شوند.
۶. مشکلات هورمونی: اختلالات غدد فوق‌کلیوی، کم‌کاری تیروئید یا کاهش قند خون می‌توانند منجر به افت فشار شوند.
۷. بارداری: به دلیل گشاد شدن عروق و افزایش نیاز بدن، فشار خون معمولاً کمی پایین‌تر از حالت عادی می‌شود.
۸. عفونت شدید (سپسیس): در برخی موارد عفونت شدید باعث افت ناگهانی و خطرناک فشار خون می‌شود.
۹. حساسیت شدید (آنافیلاکسی): واکنش آلرژیک شدید می‌تواند فشار را به‌طور ناگهانی کاهش دهد.
۱۰. تغذیه نامناسب: کمبود ویتامین‌های B12، فولات یا آهن ممکن است باعث کاهش فشار شود.

انواع فشارخون پایین چیست؟

انواع فشار خون پایین بر اساس زمان بروز، علت و رفتار بدن در چند گروه اصلی دسته‌بندی می‌شوند. مهم‌ترین انواع آن عبارت‌اند از:

۱. افت فشار خون ارتواستاتیک

وقتی فرد از حالت نشسته یا خوابیده به‌سرعت بلند می‌شود و ناگهان فشار خون افت می‌کند. این نوع شایع‌ترین نوع افت فشار است و معمولاً با سرگیجه یا سیاهی رفتن چشم همراه می‌شود.

۲. افت فشار خون پس از غذا 

در برخی افراد، مخصوصاً سالمندان، بعد از خوردن غذا فشار خون پایین می‌آید. دلیلش این است که خون زیادی برای گوارش به دستگاه هاضمه می‌رود و فشار در بقیه بدن کاهش پیدا می‌کند.

۳. افت فشار خون وابسته به اعصاب

این نوع معمولاً در نوجوانان و جوانان دیده می‌شود. در اثر استرس، قرار گرفتن طولانی‌مدت در ایستادن، درد شدید یا حتی گرما، سیستم عصبی باعث افت ناگهانی فشار می‌شود.

۴. افت فشار خون شدید

در نتیجه مشکلات جدی مانند خون‌ریزی شدید، عفونت گسترده، واکنش آلرژیک شدید یا نارسایی ارگان‌ها رخ می‌دهد و نیاز به اقدام فوری پزشکی دارد.

۵. فشار خون پایین مزمن

برخی افراد به‌صورت طبیعی فشار خون پایین دارند بدون اینکه علامت خاصی داشته باشند. همچنین ممکن است ناشی از کم‌کاری تیروئید، مشکلات غدد فوق کلیه، سوءتغذیه یا مصرف برخی داروها باشد.