فشار خون چیست؟
آیا تا به حال فکر کردهاید چرا گاهی اوقات هنگام استرس، ضربان قلبتان تندتر میشود یا چرا پزشک در هر معاینهای فشار خون شما را اندازهگیری میکند؟ بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت، سالانه بیش از ۷ میلیون نفر در جهان بر اثر بیماریهای مرتبط با اختلال در فشار خون جان خود را از دست میدهند. اما فشار خون چیست؟ فشار خون نیرویی است که خون هنگام عبور از رگها به دیواره آنها وارد میکند. این نیرو برای گردش طبیعی خون و رساندن اکسیژن و مواد غذایی به اندامهای بدن ضروری است. درک مفهوم فشار خون و حفظ آن در محدوده طبیعی، یکی از کلیدهای اصلی برای داشتن بدنی سالم و قلبی پرتوان است.
انواع فشار خون
بهطور کلی، فشار خون به دو نوع اصلی تقسیم میشود: فشار خون سیستولیک و فشار خون دیاستولیک.
فشار خون سیستولیک عدد بالایی در اندازهگیری فشار خون است و نشان میدهد وقتی قلب منقبض میشود و خون را به سراسر بدن پمپاژ میکند، چه فشاری به دیواره رگها وارد میشود.
فشار خون دیاستولیک عدد پایینی است و بیانگر فشاری است که در زمان استراحت قلب (میان دو ضربان) بر دیواره رگها وجود دارد.
بر اساس مقدار این دو عدد، فشار خون به سه نوع اصلی تقسیم میشود:
فشار خون طبیعی: زمانی است که عدد سیستولیک حدود ۱۲۰ میلیمتر جیوه و دیاستولیک حدود ۸۰ میلیمتر جیوه باشد (یعنی 120/80). در این حالت، گردش خون به شکل سالم و منظم انجام میشود.
فشار خون پایین: وقتی فشار خون کمتر از حد طبیعی باشد (مثلاً کمتر از ۹۰/۶۰)، ممکن است فرد احساس سرگیجه، ضعف یا خستگی کند.
فشار خون بالا: حالتی است که در آن فشار سیستولیک معمولاً بیش از ۱۳۰ و فشار دیاستولیک بیش از ۸۰ میلیمتر جیوه باشد. این وضعیت در صورت تداوم میتواند به قلب، مغز، کلیهها و رگهای خونی آسیب برساند در صورت داشتن علائم فشار خون بالا باید سریعا به دکتر مراجعه کنید.
بنابراین شناخت هر نوع از فشار خون و بررسی منظم آن اهمیت زیادی در حفظ سلامت بدن دارد.
عواملی که باعث تغییر فشار خون میشوند
برای درک بهتر اینکه چه چیزهایی میتوانند باعث تغییر فشار خون شوند، ابتدا باید بدانیم فشار خون چیست. فشار خون نیرویی است که خون هنگام پمپاژ توسط قلب به دیواره رگها وارد میکند. این نیرو همیشه ثابت نیست و ممکن است در طول روز یا در شرایط مختلف تغییر کند. عوامل گوناگونی میتوانند در افزایش یا کاهش این فشار نقش داشته باشند که برخی از مهمترین آنها عبارتاند از:
استرس و هیجان: هنگام عصبانیت، ترس یا اضطراب، بدن هورمونهایی ترشح میکند که باعث بالا رفتن موقت فشار خون میشوند.
رژیم غذایی: مصرف زیاد نمک، چربی و کافئین میتواند فشار خون را بالا ببرد، در حالی که تغذیه سالم و کمنمک به حفظ تعادل آن کمک میکند.
فعالیت بدنی: ورزش منظم باعث تنظیم بهتر فشار خون میشود، اما در هنگام فعالیتهای سنگین ممکن است فشار برای مدتی افزایش یابد.
سن: با بالا رفتن سن، انعطافپذیری رگها کاهش مییابد و احتمال تغییر فشار خون بیشتر میشود.
داروها: برخی داروها مانند قرصهای ضدالتهاب یا ضدبارداری ممکن است فشار خون را تحت تأثیر قرار دهند.
وراثت: در بعضی خانوادهها، تغییرات فشار خون زمینهی ژنتیکی دارد و از نسلهای قبل منتقل میشود.
سبک زندگی: مصرف دخانیات، کمخوابی، استرس مزمن، چاقی و بیتحرکی از مهمترین عواملی هستند که تعادل فشار خون را بر هم میزنند.
شناخت اینکه فشار خون چیست و چه عواملی بر آن تأثیر میگذارند، به ما کمک میکند با انتخاب سبک زندگی سالمتر، سلامت قلب و عروق خود را حفظ کنیم.
درمان فشار خون غیر طبیعی
بهطور کلی درمان فشار خون غیرطبیعی شامل دو بخش اصلی است:
- اصلاح سبک زندگی: یعنی رعایت تغذیه سالم، کاهش مصرف نمک، ورزش منظم، پرهیز از دخانیات، کنترل وزن و کاهش استرس.
- درمان دارویی: در صورتی که تغییرات سبک زندگی کافی نباشد، پزشک با تجویز داروهای مناسب، فشار خون را به محدودهی طبیعی برمیگرداند.
در کنار این موارد، اندازهگیری منظم فشار خون و مراجعه دورهای به پزشک های فوق تخصص قلب مشهد نقش مهمی در پیشگیری از عوارض و حفظ سلامت قلب و عروق دارد.
